แบบอย่าง เยี่ยงอย่าง

ก่อนที่จะกล่าวถึงคำทั้งสองคำนี้ต้องขอขอบคุณแฟนเพจท่านหนึ่งที่เข้ามาทักท้วงผมเรื่องการใช้ภาษาไทย

ตัวอย่างที่ดีควรเอาเยี่ยงอย่าง

ทำให้ผมต้องกลับมาทบทวนและศึกษาค้นคว้าเกี่ยวกับคำเหล่านี้ โดยเร่ิมจากแหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือได้แก่พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๕๔ ซึ่งระบุไว้ว่า

แบบอย่าง น. ตัวอย่างที่จะอ้างเป็นบรรทัดฐานได้.

เยี่ยง, เยี่ยงอย่าง น. อย่าง, แบบอย่าง, เช่น จงเอาเยี่ยงกา อย่าถือเป็นเยี่ยงอย่าง.

จากความหมายข้างต้นจะเห็นถึงความเหมือนในเรื่องของการสื่อถึงตัวอย่างและความต่างในการใช้งานของทั้งสองคำ กล่าวคือ “แบบอย่าง” มักจะถูกนำใช้กับกรณีของตัวอย่างที่ดี เช่น สำนักนายกฯ ได้จัดรางวัลพิเศษเพื่อสนับสนุนนักแสดงประพฤติดีเพื่อเป็นแบบอย่างที่ดีของเยาวชน ในขณะที่ “เยี่ยงอย่าง” สามารถนำไปใช้ได้ทั้งกรณีของตัวอย่างที่ดีและไม่ดี เช่น

โลก 360 องศา ตอน ตัวอย่างของการพัฒนา ที่น่าเอาเยี่ยงอย่าง

ดูเป็นเยี่ยงอย่างไว้! นายกญี่ปุนทำตัวอย่างไร | 31 ต.ค.60 | เจาะลึกทั่วไทย ToNight

จงเอาเยี่ยงกา แต่อย่าเอาอย่างกา

 

เพื่อให้เห็นภาพของการนำเอาคำว่า “เยี่ยงอย่าง” ใช้ในกรณีของตัวอย่างที่ดีและไม่ดี จึงขอขยายความความหมายของ “จงเอาเยี่ยงกา แต่อย่าเอาอย่างกา” ดังนี้คือ

เอาเยี่ยงความขยันที่ออกหากินเช้าตรู่

ไม่ให้เอาอย่างนิสัยชั่วที่ชอบลักขโมยกิน

มนุษย์เราก็ไม่ได้ต่างอะไรกับกา ล้วนมีทั้งสิ่งดีให้เอาเยี่ยงและสิ่งไม่ดีที่ไม่ให้เอาอย่าง ทั้งสองสิ่งนั้นล้วนเป็นประโยชน์หากแยกแยะออก

 

สุดท้ายนี้ก่อนจะจบเนื้อหาส่วนที่เกี่ยวข้องกับคำไทย ก็อยากจะฝากให้เข้าไปดูคลิปวิดีโอดีๆ จากรายการ “ภาษาไทยใช้ให้คุ้ม” ตอน ตัวอย่าง แบบอย่าง เยี่ยงอย่าง กันครับ

 

ถัดไปจะขอกล่าวถึงคำญี่ปุ่นที่เกี่ยวข้องกับคำไทยสองคำดังกล่าวคือ 手本 กับ 見本 ซึ่งมีความหมายในพจนานุกรมดังนี้คือ

てほん【手本】
①初心者が絵や字を習うときにまねて似せるべき絵や字。
②物事をするときにならうべき人や物。
みほん【見本】
①商品などの品質や効用などを示すため、生産された全体から抜き出された一部の商品など。また、そのために特に作ったもの。サンプル。
②例。ためし。模範。

 

หากจะถามถึงความเหมือนหรือต่างระหว่างคำทั้งสองคำนี้ก็พอจะอธิบายในลักษณะของการสรุปความได้ว่า

「手本」には正しさが求められ มุ่งเน้นความถูกต้อง

「見本」は正しさは求めないが参考になるもの ไม่ได้มุ่งเน้นความถูกต้องแต่มุ่งเน้นเรื่องการนำไปอ้างอิง ดังจะเห็นการใช้คำๆ นี้ในลักษณะต่างๆ เช่น

不良見本 ตัวอย่างงานเสีย

限度見本 Limit sample

https://ameblo.jp/bestyle/entry-12067520384.html

 

ท้ายสุดนี้อยากจะให้ผู้อ่านไปคาดหวังว่าทุกคนรอบๆ ตัวเราจะต้องเป็น “แบบอย่าง” หรือ 手本 ขอให้ดูไว้เป็น “เยี่ยงอย่าง” หรือ 見本 พอ เพราะหากเราคิดว่านี่คือ “แบบอย่าง” เมื่อเราไปปฏิบัติตามนั้นแล้วไม่ประสบความสำเร็จเพียงเพราะปัจจัยที่เปลี่ยนไป เช่น สภาพแวดล้อม เราก็อาจจะต่อว่าคนๆ นั้นว่า “นึกว่าจะเป็นแบบอย่างได้” และเป็นการสร้างอคติโดยไม่จำเป็นขึ้นมา

แต่หากเราดูไว้เป็นเยี่ยงอย่าง เราก็จะต้องใช้ปัญญาในการพิจารณาและแยกแยะ ว่าอะไรควรทำอะไรไม่ควรทำ นี่ต่างหากที่จะเป็นหนทางในการเสริมสร้างปัญญา ดังสำนวนญี่ปุ่นที่ว่า

分けると分かる

 

Advertisements

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s